Tiểu không tự chủ là tình trạng bệnh lý rất phổ biến ở trẻ em. Tuy không nguy hiểm nhưng tiểu không tự chủ ở trẻ lại ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý, khó khăn trong giao tiếp xã hội và thậm chí là căng thẳng trong gia đình. Tuy nhiên, hiểu biết của cha mẹ về tình trạng tiểu không tự chủ còn hạn chế và đa số đều nghĩ là rối loạn thông thường. Nhưng tiểu không tự chủ ở trẻ em có thể là dấu hiệu cho biết cơ thể tiềm ẩn nhiều bệnh lý. 

Tiểu không tự chủ là tình trạng như thế nào?

Tiểu không tự chủ là tình trạng mất kiểm soát hoạt động tiểu tiện, nước tiểu rỉ ra ngoài ý muốn. Người bệnh thường đi tiểu nhiều hơn 8 lần/ngày nhưng lượng nước tiểu rất ít, thậm chí có thể són ra quần khi chưa kịp vào nhà vệ sinh.

Nghiên cứu tại Mỹ cho thấy, có đến 9% trẻ mắc chứng tiểu không tự chủ, đặc biệt tỷ lệ trẻ 5 tuổi mắc bệnh lên đến 20%. Một số trẻ nếu không điều trị sớm thì sẽ mắc tiểu không tự chủ cả đời.

Nguyên nhân gây tiểu không tự chủ ở trẻ em là gì?

Có nhiều nguyên nhân gây tiểu không tự chủ ở trẻ em, dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến:

Bàng quang tăng hoạt

Đây là nguyên nhân hay gặp nhất gây nên tình trạng tiểu không tự chủ ở trẻ em. Thông thường, bàng quang đầy sẽ gửi tín hiệu đến não bộ để đóng cơ vòng bàng quang và khiến chúng ta mắc tiểu. Nhưng ở trẻ mắc chứng bàng quang tăng hoạt thì chỉ một lượng nước tiểu nhỏ đã kích thích phản xạ đi tiểu.

bang-quang-tang-hoat.jpg

Bàng quang tăng hoạt là nguyên nhân hay gặp gây tiểu không tự chủ ở trẻ em

Bàng quang nhỏ

Trẻ có bàng quang nhỏ đồng nghĩa với việc khả năng chứa đựng nước tiểu kém hơn, khiến bé đi tiểu thường xuyên, đôi khi phải chạy vội vào nhà vệ sinh để tránh tiểu không tự chủ.

Thiếu hormon chống lợi niệu

Ban đêm não sản xuất một loại hormon là vasopressin giúp làm giảm lượng nước tiểu, giúp ngủ ngon giấc mà không phải thức dậy đi tiểu. Những trẻ thiếu hormon này có thể gây tiểu không tự chủ vào ban đêm.

Táo bón

Khi táo bón kéo dài, phân sẽ gây chèn ép lên bàng quang, khiến cơ bàng quang gửi nhầm tín hiệu đến não bộ nên cảm giác buồn tiểu đến sớm gây tiểu không tự chủ ở trẻ.

Căng thẳng, stress kéo dài

Trẻ có thể bị tiểu không tự chủ sau những căng thẳng như chuyển nhà, chuyển trường, mất người thân, cha mẹ ly dị,…

Bệnh lý khác

Theo nghiên cứu một số bệnh khác như thiếu hồng cầu hình liềm, nhiễm trùng tiết niệu, tiểu đường hay bệnh lý thần kinh chiếm 3% nguyên nhân gây tiểu không tự chủ.

Làm sao để cải thiện chứng tiểu không tự chủ ở trẻ em?

Điều trị tiểu không tự chủ giúp tăng sự tự tin cho trẻ. Để đạt được hiệu quả cao cần kết hợp cả thay đổi hành vi và dùng thuốc.

Các phương pháp thay đổi hành vi

Hạn chế đồ uống

Nên cho bé uống đủ nước vào ban ngày, hạn chế uống sau bữa tối giúp giảm lượng nước tiểu sản xuất vào ban đêm cải thiện tình trạng tiểu không tự chủ. 

Đánh thức bé đi vệ sinh vào ban đêm

Việc đánh thức và đưa bé đi vệ sinh khoảng vài giờ sau ngủ sẽ giúp bàng quang tống nước tiểu ra ngoài vào khoảng thời gian nhất định. Đây là biện pháp đơn giản mà cha mẹ có thể áp dụng giúp bé thoát khỏi chứng tiểu không tự chủ ban đêm.

 Sử dụng đồng hồ báo thức 

Đây là thiết bị đánh thức bé khi tiểu không tự chủ, gồm có 2 phần là bộ phận cảm nhận ẩm ướt được cài vào quần lót và chuông để đánh thức bé. Một số thiết bị có thêm chức năng rung, giúp đánh thức bé hiệu quả hơn.

Khi tiểu không tự chủ, nước tiểu sẽ kích hoạt bộ phận cảm biến, chuông kêu to và đánh thức bé. Sau vài tuần, bé học được cách nhận biết tín hiệu của bàng quang và tỉnh dậy trước khi tiểu không tự chủ.

Theo nghiên cứu, đồng hồ báo thức mang lại hiệu quả đến 75% và tỷ lệ tái phát thấp hơn nhiều so với phương pháp khác. Nhưng cũng tồn tại nhược điểm là cả nhà sẽ thường xuyên bị thức giấc trong thời gian dài.

dong-ho-bao-thuc.jpg

Sử dụng đồng hồ đánh thức bé khi tiểu không tự chủ

Liệu pháp tâm lý

Nếu trẻ bị tiểu không tự chủ do những thay đổi hay chấn thương tâm lý trong cuộc đời thì liệu pháp tâm lý sẽ giúp cải thiện tình trạng này.

Điều trị bằng thuốc

Một vài loại thuốc được sử dụng để điều trị tiểu không tự chủ, có thể dùng đơn độc hoặc kết hợp với phương pháp hành vi. Một số thuốc hay dùng như:

Desmopressin: Ức chế thận sản xuất nước tiểu, có hiệu quả với 50% bệnh nhân. Tuy nhiên, nên thận trọng khi sử dụng vì tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ.

Imipramine: Dù là thuốc chống trầm cảm nhưng có tác động lên bàng quang. Điều đáng lo ngại là sự chênh lệch quá nhỏ giữa liều điều trị và gây độc. Trẻ có thể chết vì vô tình dùng thuốc quá liều.

Oxybutynin: Là thuốc kháng cholin, có tác dụng chống co thắt, dùng cho người mắc bàng quang tăng hoạt, tiểu nhiều lần. Hiệu quả của Oxybutynin không cao trong cải thiện tiểu không tự chủ nhưng dùng kết hợp với Desmopressin hoặc đồng hồ báo thức sẽ làm giãn bàng quang, tăng hiệu quả.